|
prof. zw. dr hab. Eugeniusz Zwierzchowski
Katedra Prawa Konstytucyjnego
ul. Bankowa 11b, pok. 2.44
tel. (0-32) 359 15 35
e-mail:
Ten adres email jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć
Dyżur: poniedziałek, godz. 13.00 - 14.00
Inny termin dyżuru po uprzednim uzgodnieniu telefonicznym
Prawo konstytucyjne (Wykład)
Program:
I. Zasada suwerenności:
A. Państwa Polskiego
Problem samowładności i całowładności państwa we współczesnych
stosunkach międzynarodowych. Ograniczenie suwerenności, a ograniczenie wykonywania suwerenności. Problem suwerenności państwowej w strukturze Unii Europejskiej.
B. Narodu ( ludu ),
Narodziny i rozwój doktryny suwerenności narodu ( ludu )... Współczesne prawnoustrojowe konsekwencje zasady suwerenności narodu . Instytucje demokracji bezpośredniej w świecie. Instytucje demokracji bezpośredniej w RP. Referendum w praktyce polskiej. Demokracja przedstawicielska. Elementy teorii reprezentacji. Prawo do powoływania, niektórych organów państwowych. Rola partii politycznych i innych grup społecznego zorganizowania w procesie funkcjonowania współczesnych systemów ustrojowych. Podstawowe zasady prawa wyborczego. Systemy wyborcze . Systemy zgłaszania kandydatów na reprezentantów. Polityczno-prawne mechanizmy prawa wyborczego w RP. Większościowe systemy wyborcze. Cechy proporcjonalnego systemu wyborczego. Techniki podziału mandatów . Systemy podziału mandatów w RP ( Prezydent, Sejm, Senat, wybory samorządowe). Charakter mandatu przedstawicielskiego i pozycja prawna reprezentanta w RP. Organy przedstawicielskie w strukturze polskiego systemu politycznego,
II. Zasady określające pozycję jednostki w państwie
i społeczeństwie.
Historyczne koncepcje ochrony praw jednostki ( człowieka ). Pierwotne katalogi praw podstawowych. Triada ( wolność, równość własność ). Zasada równości wobec prawa. Ewolucja roli państwa w dziedzinie ochrony praw jednostki. Rola ONZ w dziedzinie rozwoju międzynarodowej ochrony praw. Nowe standardy ochrony. Zasada przyrodzonej godności człowieka. Wolności i prawa osobiste. Wolności i prawa polityczne. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne. Zasada wolności sumienia i religii.13. Zasada ochrony praw mniejszości. Prawne gwarancje ochrony wolności i praw. Instytucjonalne gwarancje ochrony podstawowych praw jednostki. Katalog praw człowieka. Międzynarodowa ochrona wolności i praw. Przesłanki prawnie dopuszczalnego ograniczania praw konstytucyjnie gwarantowanych. Ogólna charakterystyka praw i wolności w Konstytucji RP. Problem konstytucyjnych obowiązków obywateli. Wolności i prawa jednostki(człowieka ), a wolności i prawa obywatela
III. Geneza , charakter i rola konstytucji w strukturze porządku prawnego.
Geneza współczesnych konstytucji pisanych. Postaci władzy ustrojodawczej. Pierwotna i współczesna treść konstytucji ( materie konstytucyjne ). Szczególne sposoby uchwalania i zmiany konstytucji. Klasyfikacja konstytucji w oparciu o kryterium zmiany. Nie zmienialne przepisy konstytucji. Faktyczna zmiana konstytucji ( przełamanie, przekształcenie , przeobrażenie ). Przesłanki nadrzędności norm konstytucji w systemie prawa. Charakterystyka polskich konstytucji XX w. Tryb ustanowienia obecnej Konstytucji RP . Kwestia podstawowych zasad konstytucji RP. Parlamentarna kontrola konstytucyjności aktów prawnych. Podstawowe postaci sądowej kontroli konstytucyjności aktów prawnych. Kontrola konstytucyjności aktów prawnych w Polsce ( szczegółowo ). Znaczenie orzecznictwa TK dla wykładni Konstytucji RP. Problematyka wejścia w życie Konstytucji RP.. Rola konstytucji w systemie źródeł prawa. Zmiana Konstytucji RP.
IV. Zasada demokratycznego państwa prawnego .
Nadrzędność konstytucji w systemie źródeł prawa. Rozwój zakresu aktu ustawodawczego. Etyczna zawartość prawa (demokratyzm, sprawiedliwość, wolność , równość ).Ustawa ( akt ustawodawczy ) w systemie źródeł prawa. Zasada prymatu ustawy (aktu ustawodawczego ) w systemie źródeł prawa, Rola sądów konstytucyjnych w zabezpieczeniu konstytucyjności aktów normatywnych.. Zasady poprawnej legislacji ustalone w orzecznictwie TK.RP. Zasada legalizmu. Zasada ubi ius ibi remedium. Pozycja jednostki w państwie prawnym.. Prawne podstawy działania organów . Odpowiedzialność państwa za szkody wyrządzone przez jego funkcjonariuszy
V. Zasady określające strukturę aparatu państwowego i państwa.
A.. Zasady określające strukturę aparatu państwowego ( wertykalny i horyzontalny podział władzy ),
Zasada trójpodziału władzy . Formy realizacji trójpodziału władzy. Historyczne i współczesne znaczenie trójpodziału władzy. Demokratyczna postać jedności władzy państwowej
B. Formalne cechy państwa jednolitego i państwa złożonego,
Struktura aparatu w państwie unitarnym. Autonomia i samorząd. Terytorialne struktury administracji. Samorząd terytorialny i jego społeczno - polityczne znaczenie. Zasada hierarchicznego podporządkowania w państwie jednolitym. Przesłanki kształtowania federalnej struktury państwa. Zasady podziału kompetencji w państwie o strukturze federalnej. Systemy prawa i organizacja aparatu w państwie złożonym. Pozycja części składowych w państwie federacji. Zasada autonomii i partycypacji w państwie złożonym. Pozycja części składowych w strukturze federacji.. Zmiana konstytucji w państwie złożonym
C. Unia Europejska
Unia Europejska wspólnotą państw narodowych.
VI. Naczelne organy państwa.
A. Parlament
Problem struktury parlamentu. Systemy relacji między izbami. Geneza dwuizbowości w RP. Sejm i Senat w Polsce. Tryb pracy Sejmu i jego wewnętrzna organizacja. Systemy komisji parlamentarnych. Funkcje komisji
Organy Sejmu i Senatu. Ich skład polityczny i rola w procesie funkcjonowania ..Funkcje parlamentu. Funkcja ustrojodawcza i ustawodawcza. Zakres aktu ustawodawczego. Postaci delegacji prawodawczej. Delegacja do stanowienia aktów wykonawczych. Postępowanie ustawodawcze w Polsce ( b. dokładnie ). Postępowanie w sprawach projektów pilnych. Tryb uchwalania budżetu państwa.. Uprawnienia Senatu w sferze kształtowania treści ustawodawstwa. Funkcja kontrolna Sejmu. Funkcja kontrolna komisji sejmowych. Interpelacje i zapytania poselskie. Rozwiązanie parlamentu. Zasada dyskontynuacji prac parlamentarnych. Zgromadzenie Narodowe
B. Prezydent RP
Warunki wybieralności i wybory Prezydenta RP. Objęcie urzędu, zastępstwo i wygaśnięcie funkcji Prezydenta RP Polityczno-ustrojowa pozycja prezydenta. Klasyfikacja kompetencji Prezydenta RP. Uprawnienia Prezydenta RP dotyczące parlamentu .Uprawnienia Prezydenta RP związane z ustawodawstwem. Uprawnienia Prezydenta RP w dziedzinie stosunków międzynarodowych. Kompetencje Prezydenta RP w zakresie Zwierzchnictwa Sił Zbrojnych ,
obronności i bezpieczeństwa państwa w czasie pokoju i wojny. Uprawnienia prezydenta w stosunku do organów władzy wykonawczej. Kompetencje w stosunku do organów władzy sądowniczej. . Inne kompetencje prezydenta
Klasyfikacja aktów urzędowych i problem kontrasygnaty aktów Prezydenta RP. Prawnoustrojowa pozycja Prezydenta RP.
C. Rada Ministrów
Powoływanie i odwoływanie oraz skład rządu. Postaci politycznego składu rządu. Wewnętrzna struktura rządu RP i jego tryb pracy. Komisje i komitety RM. Egzekutywa w systemie organów konstytucyjnych. Rząd centrum inicjatywy politycznej. Konstytucyjna zasada domniemania kompetencji rządu. Funkcje Rady Ministrów RP. Pozycja szefa rządu w RM i strukturze administracji. Prawne stanowisko Ministra. Odpowiedzialność rządu i jego członków. Konstruktywne votum nieufności. Funkcja ogólnego kierownictwa w dziedzinie stosunków międzynarodowych i bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego. Funkcja wykonawcza RM. Funkcja kierowniczo - koordynacyjna, Rola rządu w procesie stanowienia i wykonywania prawa. Akty prawodawcze członków rządu i RM , ich miejsce w systematyce źródeł prawa, warunki stanowienia i znaczenie w procesie stosowania ustaw. Relacje rząd - parlament. Obowiązki RM i jej członków wobec Sejmu i Senatu, ich organów oraz posłów i senatorów. Relacje rząd - prezydent. Rada Gabinetowa. Administracja terytorialna. Rząd a samorząd terytorialny. Polityczna odpowiedzialność rządu i jego członków. Konstytucyjna odpowiedzialność członków rządu. Prawna pozycja Prezesa RM i ministrów. Ministrowie bez teki.. Modele relacji ministrowie - administracja terytorialna.
VII. Samorząd terytorialny.
Geneza samorządu. Ustrój samorządu terytorialnego w Polsce. Samorządowy system wyborczy. Gmina i jej kompetencje. Gminne instytucje demokracji bezpośredniej. Organy gminy - sposób ich powoływania i odwoływania. Podstawowe zadania ogniw samorządowych powiatu i województwa. Akty prawa miejscowego. Własność komunalna. Związki i porozumienia jednostek samorządu terytorialnego. System nadzoru nad działalnością jednostek samorządowych. Gospodarcze podstawy samorządu terytorialnego. Społeczne znaczenie samorządności terytorialnej.
VIII. Sądy i trybunały
Pozycja sądów w strukturze aparatu państwowego. System sądów w RP. Prawo do sądu. Konstytucyjne zasady organizacji i postępowania sądowego. Zasady określające pozycję uczestników postępowania sądowego
Organy administracji sądowej. Skład i kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa. Trybunał Konstytucyjny RP . Kompetencje TK. RP .Zasady postępowania przed TK. Pytania prawne. Skarga konstytucyjna. Orzeczenia TK i ich skutki prawne.. Status sędziego TK. Podmioty uprawnione do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania przed TK . Trybunał Stanu RP.. Podmiotowy i przedmiotowy zakres odpowiedzialności konstytucyjnej. Procedura postawienia w stan oskarżenia przed Tryb. Stanu. Postępowanie przed TS . Charakter kar orzekanych przez TS
IX. Organy kontroli państwowej i ochrony prawa
Konstytucyjne zasady organizacji i funkcjonowania Najwyższej Izby Kontroli. Sejm a NIK. Struktura organizacyjna NIK. Podmiotowy zakres kontroli NIK. Przedmiotowy zakres kontroli NIK. Tryb czynności kontrolnych. Obowiązki i uprawnienia podmiotu poddanego kontroli. Pozycja prezesa NIK. Rzecznik Praw Obywatelskich. Tryb powoływania i konstytucyjna pozycja RPO. Podmioty uprawnione do występowania ze skargą do RPO. Zakres działania RPO. Środki prawne służące RPO. Modele instytucji Ombudsmana. Konstytucyjne zadania KRRiT. Kształtowanie składu KRRiT. .Pozycja prawnoustrojowa KRRiT. Zakres kompetencji i tryb funkcjonowania KRRiT. Społeczno-polityczna rola KRRiT. Polityczne znaczenie środków masowego przekazu.
X. Konstytucyjne zasady ustroju społeczno-gospodarczego i finansów
publicznych
Zasada społecznej gospodarki rynkowej. Ochrona własności i prawa dziedziczenia. Wolność działalności gospodarczej. Konstytucyjne zasady gospodarki budżetowej. Pozycja NBP w dziedzinie kreowania polityki pieniężnej
XI. Modele rządów parlamentarnych w państwach Unii Europejskiej.
Westminsterski ( angielski ) model rządów parlamentarno-gabinetowych. Kanclerska odmiana rządów parlamentarnych. Francuski model rządów parlamentarnych( półprezydencjalizm ). Szwajcarski model rządów parlamentarnych. Modele stanowiska głowy państwa w systemach parlamentarno-gabinetowych. Relacje między władzą ustawodawczą i wykonawczą w systemie rządów parlamentarno-gabinetowych, Relacje między władzą ustawodawczą i wykonawczą w systemie rządów półprezydenckich.. Polski model rządów parlamentarno - gabinetowych. Ustrojowe znaczenie systemu hamulców i równowagi, Znaczenie i zadania opozycji parlamentarnej w procesie funkcjonowania demokratycznych modeli ustrojowych.
Literatura podstawowa:
W. Skrzydło (red. ) Polskie prawo konstytucyjne, Lublin 2002. Wraz z
literaturą tam zalecaną do poszczególnych rozdziałów.
W. Skrzydło ( red.) Ustroje państw współczesnych, Lublin 2002
P. Sarnecki, Ustroje konstytucyjne państw współczesnych, Kraków
2003
Bieżąca lektura miesięcznika Państwo i Prawo i dwumiesięcznika
Przegląd Sejmowy.
Literatura pomocnicza:
L Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne, Warszawa 2002
Z. Witkowski ( red.) Prawo konstytucyjne. Toruń 2003
Rett. R. Ludwikowski, Prawo konstytucyjne porównawcze, Toruń 2000
B. Banaszak, Prawo konstytucyjne , Warszawa 2003
Prawo konstytucyjne państw Unii Europejskiej (Wykład)
Program:
Zasada suwerenności i jej ustrojowo - polityczne konsekwencje
Doktryna suwerenności ciała zbiorowego ( ludu lub narodu ) i jej ustrojowe konsekwencje.
Demokracja bezpośrednia i przedstawicielska . Instytucje demokracji bezpośredniej w państwach Unii Europejskiej. Klasyfikacje referendum i zakres jego stosowania. Zasada pluralizmu politycznego. Przedstawicielska forma sprawowania władzy. Organy przedstawicielskie w strukturze systemu politycznego. Podstawowe zasady prawa wyborczego. Instytucjonalizacja partii politycznych . Rola partii politycznych w procesie wyborczym. Selekcja i tryb zgłaszania kandydatów na reprezentantów. Podstawowe postaci systemów wyborczych. Proporcjonalny system wyborczy. – jego zalety i wady .Większościowy system wyborczy- zalety i wady . Mieszany system wyborczy . Klauzula ograniczająca i jej skutki . Listy ogólnopaństwowe. Prawno - polityczne znaczenie wyborów powszechnych. Wpływ struktur społecznego zorganizowania na funkcjonowanie wyodrębnionych ogniw aparatu państwowego. Funkcje opozycji parlamentarnej. Rola grup nacisku w procesie funkcjonowania systemu politycznego..
II. Wolności i prawa jednostki ( człowieka )
Geneza ochrony praw jednostki. Historyczny proces rozwoju praw jednostki. Angielski model ochrony praw jednostki. Model europejsko – amerykański. Etapy rozwoju praw obywatelskich,
Zasady wyznaczające prawną pozycję jednostki w państwie demokratycznym. Zasada demokratycznego państwa prawnego. Zasada równości wobec prawa. Zasada godności człowieka. Zasada wolności sumienia i religii. Zasada ochrony mniejszości . Międzynarodowa ochrona praw jednostki. . Europejski system ochrony praw jednostki. Klasyfikacja praw jednostki. Prawne gwarancje praw jednostki. Instytucjonalne gwarancje praw jednostki. Rzecznik Praw Obywatelskich ( ombudsman ). Rola sądów powszechnych i szczególnych w procesie ochrony praw jednostki. Rola sądownictwa konstytucyjnego w procesie ochrony wolności i praw człowieka. Postaci skargi konstytucyjnej.
.
III. Konstytucja i konstytucjonalizm europejski.
Geneza i cechy konstytucji. Rozwój konstytucjonalizmu europejskiego. Pierwotna struktura materii konstytucyjnych. Treść konstytucji – materie konstytucyjne. Szczególny tryb uchwalania i zmiany konstytucji. Normy niezmienialne lub trudniej zmienialne w konstytucjonaliźmie europejskim. Charakterystyka konstytucji ważniejszych państw Unii. Przesłanki i gwarancje nadrzędności konstytucji. Rola konstytucji w systemie prawa. Europejskie systemy badania konstytucyjności aktów prawnych. Instytucjonalna ochrona konstytucji. Parlamentarny system kontroli konstytucyjności prawa. Sądowe postaci badania konstytucyjności aktów prawnych. Konstytucja – problemy jej stosowania w ramach struktury porządku prawnego państw Unii.
IV. Zasada demokratycznego państwa prawnego w porządku prawnym państw Unii.
Materialne pojęcie państwa prawnego – etyczna zawartość prawa. Formalne pojęcie państwa prawnego - gwarancje proceduralne. Prawo do sądu.
V. Terytorialna struktura państwa i zasady organizacji aparatu państwowego.
.Zasady określające strukturę aparatu państwowego. Demokratyczna postać jedności władzy państwowej. Zasada trójpodziału władzy. Państwo unitarne, decentralizacja i autonomia w wybranych państwach europejskich . Modele samorządu terytorialnego. Charakterystyka federalizmu niemieckiego na tle klasycznych rozwiązań z tego zakresu. Zasady podziału kompetencji między związek i kraje w RFN. Zasady podziału kompetencji między państwa narodowe i Unię.( zakres samo władności państw narodowych)
VI. Władza ustawodawcza
Rozwój parlamentaryzmu europejskiego. Struktura parlamentu. Relacje między izbami w systemach bikameralnych. Pozycja izby pierwszej w strukturze parlamentu. Izby drugie.- systemy kształtowania składu izb drugich. Kadencja i tryb pracy parlamentu. Organizacja wewnętrzna izb. Rozwój komisji parlamentarnych. Systemy komisji parlamentarnych. Funkcje komisji parlamentarnych. Klasyczne funkcje parlamentu. Funkcja ustawodawcza parlamentu. Rozwój zakresu aktu ustawodawczego. Postępowanie ustawodawcze – system 3 czytań. Ustawodawstwo delegowane – postaci delegacji ustawodawczej. Funkcja kontrolna parlamentu. Budżet państwa i absolutorium. Interpelacje i zapytania poselskie. Funkcja kreacyjna parlamentu. Zakres udziału izb drugich w realizacji funkcji parlamentu. Wpływ organów egzekutywy na pracę parlamentu. Rozwiązanie ( skrócenie kadencji ) parlamentu.
VII. Władza wykonawcza
A. Głowa państwa
Struktura władzy wykonawczej w państwach UE. Modele stanowiska. głowy państwa w systemach parlamentarnych. Klasyfikacja kompetencji głowy państwa. Kontrasygnata aktów rządowych głowy państwa. Głowa państwa jako organ o władzy politycznie zneutralizowanej. Głowa państwa jako organ o samodzielnie wykonywanych kompetencjach dotyczących sfery politycznej.
B. Rada Ministrów - Rząd
Powoływanie rządu w systemie parlamentarnym. Postaci politycznego składu rządu. Skład, struktura i funkcjonowanie rządu w europejskich systemach parlamentarnych. Modele stanowiska szefa rządu . Funkcje rządu ( Rady Ministrów ). Inicjatywa polityczno- programowa i ustawodawcza rządu. Funkcja wykonawcza. Funkcja kierowniczo – koordynacyjna. Parlamentarna odpowiedzialność rządu. Modele odpowiedzialności konstytucyjnej. Konstruktywne wotum nieufności. Akty wykonawcze RM i ministrów.
VIII. Władza sądownicza
Ogólna charakterystyka głównych europejskich kultur prawnych. Organy wymiaru sprawiedliwości w strukturze systemu państwowego. Zasady organizacji i struktura systemu sądowego wybranych państw .Prawo do sądu. Sądy powszechne i szczególne. Sądownictwo administracyjne. Rozwój i rola sądownictwa konstytucyjnego. Abstrakcyjna i konkretna kontrola norm. Postaci skargi konstytucyjnej. Gwarancje zasady niezawisłości sędziów i niezależności sądów.
IX. Systemy rządów
Modele rządów parlamentarnych. Klasyczny system rządów parlamentarno – gabinetowych ( westminsterski ). Przesłanki zróżnicowania rządów parlamentarnych. Kontynentalna racjonalizacja systemów parlamentarnych. Kanclerska postać rządów parlamentarnych. Szwajcarski model rządów parlamentarnych. Francuski parlamentaryzm okresu V Republiki. Pozycja rządu w systemie parlamentarnym. Zasada hamulców i równowagi w parlamentarno - gabinetowym systemie rządów. Parlamentarno - prezydenckie postaci rządów.
Literatura podstawowa:
Nie istnieje podręcznik odpowiadający programowi przedmiotu. Literatura dostępna w księgarniach jest bardzo obfita. W związku z tym poniższe opracowania powinny być traktowane , jako lektury wybrane przykładowo. Wraz z wykładem i lekturami podanymi w toku wykładu mogą dostarczyć słuchaczom materiału do samodzielnych studiów i przygotowania się do egzaminu.
R.E.Goodin, F. Pettit, Przewodnik po współczesnej filozofii politycznej. Warszawa 2002
Rett R. Ludwikowski, Prawo konstytucyjne porównawcze. Toruń 2000
E. Popławska ( red) Konstytucja dla rozszerzającej się Europy, Warszawa 2000
W.Skrzydło ( red.), Ustroje państw współczesnych. Lublin 2002
P. Sarnecki, Ustroje konstytucyjne państw współczesnych. Kraków 2003
E. Zwierzchowski, Wprowadzenie do nauki prawa konstytucyjnego państw demokratycznych.
Katowice 1992 . Wyczerpane.
E. Zwierzchowski, Sądownictwo konstytucyjne, Białystok, Wyd. Temida 1994.
Wykaz ważniejszych publikacji
A. Książki:
1. Prawnoustrojowe stanowisko kanclerza NRF. Katowice 1972, s.270
2. Polityczny proces kształtowania ustroju Polski Ludowej .( 1944 - 1952 ). Katowice 1981 ,ss. 146
3. Kontrola konstytucyjności aktów ustawodawczych. Katowice 1982 , ss. 49
4. Zasady ustroju i systemy rządów rozwiniętych państw kapitalistycznych . Katowice
1984 , ss. 144
5. Europejskie Trybunały Konstytucyjne. Katowice 1989, ss. 145
6. Wprowadzenie do nauki prawa konstytucyjnego państw demokratycznych. Katowice
1992 ,ss. 178 .
7. Postępowanie ustawodawcze ( redaktor i współautor.). Warszawa 1993, ss. 271
8. Sądownictwo konstytucyjne. Białystok 1994, ss. 251
9. Drugie izby parlamentarne ( redaktor i współautor). Białystok 1996 ss. 337
10. Konstytucyjna regulacja ustroju społeczno-gospodarczego i finansów
publicznych. Materiały XXXVII Sesji Katedr i Zakładów Prawa
Konstytucyjnego. Oprać, i redakcja G. Kryszeń i Eugeniusz
Zwierzchowski. Białystok 1996, ss. 179
11. Prawo i kontrola jego zgodności z konstytucją. ( redaktor, i współautor.) Warszawa 1997,
ss. 206
12 Opozycja parlamentarna. ( redaktor i współautor). Warszawa 2000, s.312
13. Podstawowe pojęcia pierwszego rozdziału Konstytucji RP. Materiały z
Ogólnopolskiej Sesji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego. (Wisła
3-5 czerwca 1999. Pod red. E. Zwierzchowskiego, przy współudziale M.
Mączyńskiego . Katowice 2000 ,ss. 97
B. Rozprawy i artykuły:
Znaczenie prawne uchwał Sejmu. Państwo i Prawo nr 2/ 1962, s. 253-267
Z zagadnień delegacji ustawodawczej Polski międzywojennej. Zeszyty Naukowe UJ Seria Prawo
nr 10/1963 s. 91-113
Opiniowanie projektów aktów normatywnych organów centralnych przez organy terenowe,
Gospodarka i Administracja Terenowa 1966 nr 3 s. 36-37
Recepcja syntezy M. Bobrzyńskiego a niektóre elementy sanacyjnej
koncepcji ustrojowej. Zeszyty Naukowe UJ. Seria Prawo nr 31/ 1967,
s.117-139
Stanowisko głowy państwa w polskich projektach konstytucji lat 1919 - 1930. Zeszyty Naukowe
UJ. Seria Prawo nr 37 /l 968 s. 29 - 56
Odpowiedzialność parlamentarna rządu i ministrów w polskich projektach
konstytucji lat 1919 —1930. Zeszyty Naukowe U.Ś1. Seria Prawo nr 2 /
1971 s.275-318
Zasady konstytucjonalizmu socjalistycznego ,W: Podstawy nauk politycznych, Katowice 1971,
s.53-70 Z zagadnień struktury rządu NRF. Studia Prawnicze nr 29/1971, s.104-124
Das parlamentarische Regierungssystem nach dem Grundgesetz. Studia luridica Silesiana T. 1
/1976 s. 67-85
Reforma terenowych organów władzy i administracji w latach 1972 -1975, Zaranie Śląskie nr
2/1976 s.67-85
(Wspólnie z A. Wojtowiczem ): Tradycje demokracji i samorządności w
życiu społeczno-politycznym Polski. Ideologia i Polityka nr 11/1979 ,
s. 123-130
Zakres działania europejskich trybunałów konstytucyjnych. Studia luridica Silesiana, T. 9
(1984), ss. 133 - 152,
Kanclerz a rząd federalny ( w:) Ustrój państwowy Republiki Federalnej
Niemiec. Praca zbiorowa pod red. L. Janickiego i współpracy M.
Sobolewskiego. Poznań 1986, ss. 387 -428,
Republika Federalna Niemiec ( w: ) Systemy polityczne rozwiniętych państw
kapitalistycznych. Praca zbiorowa pod red. A. Jamroza. Warszawa 1989 , ss. 212 - 274,
Prawnoustrojowe przesłanki rozwoju sądownictwa konstytucyjnego w
państwach europejskich ( w:) Konstytucja w społeczeństwie obywatelskim.
Księga Jubileuszowa ku czci Prof. dr W. Zakrzewskiego. Kraków 1989 ,
ss. 235 - 247,
Geneza oraz organizacja i funkcjonowanie sądowej kontroli aktów normatywnych w
Polsce. Studia luridica Silesiana nr 13 (1990 ) ss. 7 - 22,
Europejskie trybunały konstytucyjne w systemie naczelnych organów
państwowych .Księga pamiątkowa dla uczczenia pamięci Prof. J.
Ziembińskiego. Annales UMCS Vol. XXXVII, 19 Sectio G Lublin 1990, ss.
281 - 290,
Państwo związkowe w doktrynie niemieckiej XIX wieku ( w:) Idee,
państwo, prawo. Księga pamiątkowa dla uczczenia pamięci Prof. M.
Sobolewskiego. Zeszyty Naukowe UJ. z. 28 (1991) ss. 393-401,
W sprawie pojęcia tzw. demokracji kanclerskiej (Kanzlerdemokratie) w
Republice Federalnej Niemiec (w:) Państwo, ustrój, konstytucja. Księga
Jubileuszowa Prof. dra hab. W. Skrzydło. Lublin 1991, ss. 343 - 356,
Relatywnie niezmienialne zasady ustawy zasadniczej Republiki Federalnej
Niemiec ( w:) Rozważania o państwie i prawie. Księga jubileuszowa Prof.
J. Nowackiego. Katowice 1993 ss. 210-220,
Instytucja skargi konstytucyjnej ( w:) Zagadnienia ochrony praw obywatelskich. Praca
zbiorowa pod red. J. Iwanka. Katowice 1993 ss.84 - 99 .
Republika Federalna Niemiec ( w: ) Partie i systemy partyjne państw wysoko
rozwiniętych. Praca zbiorowa pod red. J. Iwanka. Cz. I. Katowice 1994 r. ss. 55-76
Prawnoustrojowe problemy struktury rządu RFN. Biuletyn Rady Legislacyjnej Nr 2, 1994
Urząd Rady Ministrów, ss. 244 - 266
Prawnoustrojowa ewolucja drugich izb w państwach europejskich (próba
syntez ) W: Drugie izby parlamentarne. Praca zbiorowa pod red. E. Zwierzchowskiego. Białystok 1996 ss. 9-32
Rada Federalna Republiki Federalnej Niemiec w: jw., s.181-211
Trybunał Konstytucyjny Republiki Litewskiej ( w:) Przeobrażenia we
współczesnym prawie konstytucyjnym . Praca zbiorowa pod red. K.
Działochy. Wrocław 1995 Prawo CCXLVII. ss. 51 - 58 .
Księga Jubileuszowa A. Patrzałka.
Europejskie modele scentralizowanej kontroli konstytucyjności aktów
prawnych. (w:) Prawo i kontrola jego zgodności z konstytucją. Praca
zbiorowa pod red. E. Zwierzchowskiego. Warszawa 1997 Wyd. Sejmowe, ss.
73-86
Sądownictwo konstytucyjne a zgodne z konstytucją stanowienie i
stosowanie prawa ( w:) Prawo i kontrola jego zgodności z konstytucją.
Praca zbiorowa pod red. E. Zwierzchowskiego. Warszawa 1997 . Wyd.
Sejmowe ss.191-203
Geneza i proces kształtowania skargi konstytucyjne w Polsce, (w :)
Prawo, administracja, obywatele. Księga Jubileuszowa ku czci Prof. dr
hab. E. Smoktunowicza .Białystok 1997. ss.401-410.
Z zagadnień legitymizacji sądownictwa konstytucyjnego. ( w :) Studia nad prawem
konstytucyjnym .Pod red. J. Trzcińskiego i B. Banaszaka. Księga
Jubileuszowa ku czci Prof.dr hab. K. Działochy. Wrocław 1997 ss. 299 -
307
Prawo i kontrola jego konstytucyjności w projekcie konstytucji RP. (w :) Projekt
Konstytucji RP w świetle badań nauki prawa konstytucyjnego. Praca
zbiorowa pod. red. A. Pułło i K. Działochy. Gdańsk 1998 ss. 92-105
Referat na XL Ogólnopolską Sesję Zakładów i Katedr Prawa Konstytucyjnego .
Kazimierz Dolny 4-6 czerwca 1998 r. ( Org. Lublin ) Wybrane problemy opozycji politycznej. Wyd. UMCS s. 1- 19
Modele skargi konstytucyjnej w państwach europejskich ( w:) Prawa
człowieka a nowa Konstytucja RP. Praca zbiorowa pod red. A. Łabno. Wyd.
Biuro Trybunału Konstytucyjnego. Warszawa 1998, s. 69 - 87
Status opozycji parlamentarnej. Wprowadzenie ( w:) Opozycja parlamentarna. Praca
zbiorowa pod red. E. Zwierzchowskiego. Warszawa Wyd. Sejmowe 2000 ,, ss 9 - 29.
Republika Federalna Niemiec ( w:) Opozycja parlamentarna. Praca zbiorowa pod red. E.
Zwierzchowskiego. Warszawa 2000, Wydawnictwo Sejmowe. Ss 147 - 178.
Organizacja i funkcjonowanie tureckiego sądu konstytucyjnego ( w:) . Sądy
Konstytucyjne w Europie. T. 3. Praca zbiorowa pod red. Janusz Trzcińskiego , Warszawa 1999 r ss. 199 - 220. Wydawnictwo. TK
Instytucjonalizacja opozycji parlamentarnej w Republice Federalnej
Niemiec. ( w:) Konstytucja,Wybory , Parlament. Studia ofiarowane Z.
Jaroszowi. Warszawa 2000, s. 241-249 The Constitutional Court of
Republic Poland. Referat na międzynarodową konferencję
poświęconą dziesięcioleciu demokratycznego konstytucjonalizmu w Europie
Centralnej i Wschodniej ( Ten Years of the Democratic Constitutionalism
in Central and Eastern Europę.)
Kazimierz Dolny 14-17 września 2000 r. Ed. By Kazimierz Działocha, Ryszard Mojak , Krzysztof Wojtowicz. Lublin 2001 ,s. 209-224
Der polnischen Verfassungsgericht ais Hiiter der Verfassung und
Burgerrecht. Referat na Polsko -szwajcarskie sympozjum konstytucyjne
poświęcone nowym konstytucjom. Białystok 26 -27 . X . 2000. Konstytucja
Federalna Szwajcarskiej Konfederacji z 1999 r. i Konstytucja
Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Białystok 2001 ,s.l54 - 181
O skali i niektórych przesłankach ustawodawstwa konsensualnego w
Parlamencie Federalnym RFN, W: Konstytucja i władza we współczesnym
świecie. Doktryna- prawo - praktyka. Warszawa 2002, s. 427-438
C. Miscelana
Kilka haseł do Wielkiej Encyklopedii. Prawa pod red. E. Smoktunowicza. Warszawa 1999 , ok. 3/4 ark. Wyd. a także do wyd. II 2005
Niemcy Współczesne. Zarys encyklopedyczny.. Instytut Zachodni,
Poznań 1999. Kilka haseł o łącznej objętości około 1/2 ark wyd.
Ekspertyza dla Biura Ekspertyz Sejmowych odnośnie do trybu postępowania w sprawie ustaw
zwróconych Sejmowi przez Prezydenta RP na mocy art. 122 ust. 4 Konstytucji RP.
Ekspertyzy dla Zespołu Prawa Konstytucyjnego Rady Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów RP (lata 1991 - 1993 ),
D. Wybory tekstów i inne opracowania dydaktyczne
Materiały pomocnicze do nauki prawa państwowego. Wybór tekstów pod red. M. Sobolewskiego, Kraków 1969, s. 4-78
Wspólnie z M. Kudejem i J. Sadowskim : Prawo konstytucyjne. Przewodnik dla studentów.
Katowice 1973
Najnowsze źródła do nauki prawa konstytucyjnego ( red.) Katowice 1992, ss. 248
E.. Zagraniczne pobyty studialne
1. Staż naukowy : Uniwersytet Humboldta w Berlinie, styczeń - marzec 1969 r.
i Uniwersytet K.Marksa w Lipsku , kwiecień - czerwiec 1969 r.
2. Staż naukowy : Uniwersytet K. Marksa w Lipsku ( Deutsche Bucherei) 3 mieś. 1974 r.
3. Staż naukowy w Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales w Paryżu 1 mieś. 1977 r i
Uniwersytet Pikardyjski w Amiens.
4. Staż naukowy, w Uniwersytecie Paris II ( X - XII 1978-1 - VI. 1979 ).
5. Stypendium DAAD w Heidelbergu i Trewirze 1 miesiąc w 1987.,
6. Jednomiesięczne Seminarium na temat transformacji ustroju politycznego. Madryt - 1991 (czerwiec)
F. Międzynarodowe konferencje naukowe z referatami.
1. Międzynarodowa Konferencja na temat roli Trybunałów Konst. w
procesie transformacji ustrojowej. Wrzesień 1994. Warszawa Fundacja Helsińska.
2.
The Constitutional Court of Republic Poland. Referat na międzynarodową
konferencję poświęconą dziesięcioleciu demokratycznego
konstytucjonalizmu w Europie Centralnej i Wschodniej ( Ten Years of the
Democratic Constitutionalism in Central and Eastern Europę.) Kazimierz
Dolny 14-17 września 2000 r. Ed. By Kazimierz Działocha, Ryszard Mojak
, Krzysztof Wojtowicz. Lublin 2001 ,s. 209 – 224
3. Der polnischen Verfassungsgericht ais Huter der Verfassung und
Biirgerrecht. Referat na Polsko -szwajcarskie sympozjum konstytucyjne
poświęcone nowym konstytucjom. Białystok 26 -27 . X . 2000. Konstytucja
Federalna Szwajcarskiej Konfederacji z 1999 r. i Konstytucja
Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Białystok 2001 ,s. l54 — 181
4. Seminarium polsko - niemieckie Wydział Prawa Uniwersytetu w Bonn 1994 r Referat na
temat organizacji i funkcjonowania polskiego TK.
5. Wydział Prawa Uniwersytetu w Trewirze 1987 r. Odczyt dla współpracowników i gości
Katedry Prawa Konstytucyjnego
|
HOME 
KATEDRA 
Go to Top of Page