HOME
Main Menu
HOME
KADRA
ZAGADNIENIA
KOŁO NAUKOWE
MAPA STRONY

Sejm RP
Senat RP
Prezydent RP
Rada Ministrów RP
Trybunał Konstytucyjny
Sąd Najwyższy
Krajowa Rada Sądownictwa
Rzecznik Praw Obywatelskich
Rzecznik Praw Dziecka
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Państwowa Komisja Wyborcza
Uniwersytet Śląski

WYNIKI Drukuj

GRUPA F1 (I ROK):

WYNIKI KOLOKWIUM Z DNIA 16.12.2015 r. 

 

306939     6 pkt / 16,5     2 (ndst)

309235     3,5 pkt / 16,5     2 (ndst)

300818     12,25 pkt / 16,5     +4 (+db)

313215     1,75 pkt / 16,5     2 (ndst)

303147     5 pkt / 16,5     2 (ndst)

307329     6,5 pkt / 16,5     2 (ndst)

291949     0,5 pkt / 16,5     2 (ndst)

Wojciech Toman     0 pkt / 16,5     2 (ndst) 

 

 

KOLOKWIUM ZE ŹRÓDEŁ PRAWA

IMIĘ I NAZWISKO:

 

NR ALBUMU:

 

DATA:

16.12.2015 r.

GRUPA ĆW.:

I

 

Udziel zwięzłych odpowiedzi na następujące pytania:


1. W jaki sposób powstają normy prawne?

 

a) mogą być stanowione przez państwo, gdy działając przez upoważnione do tego ciało kolegialne lub jednoosobowe, państwo tworzy nową - dotychczas nie istniejącą - normę prawną;

 

b) mogą być jedynie sankcjonowane przez państwo, gdy normę stosowaną dotychczas zwyczajowo państwo uznaje za obowiązującą poprzez działalność organów stosujących prawo, które zwyczajem zaczynają posługiwać się tak jak prawem.

 

Stanowienie jest współcześnie podstawowym sposobem powstawania przepisów prawnych.


2. Co oznacza termin „źródło prawa konstytucyjnego”?

Źródło prawa - to każdy akt prawotwórczy (normatywny), tzn. każdy akt ustanawiający normy prawne o charakterze – po pierwsze – generalnym (ogólnym), tzn. skierowane do pewnej klasy adresatów wyróżnionych z uwagi na jakąś ich wspólną cechę i – po drugie – abstrakcyjnym, tzn. ustanawiające pewne wzory (klasy) zachowań i nieulegające samouchyleniu (skonsumowaniu) poprzez jednorazowe zastosowanie. W tym rozumieniu aktem normatywnym będą nie tylko akty stanowiące źródła powszechnie obowiązującego prawa, ale także akty o charakterze wewnętrznie wiążącym; nie tylko akty wydawane przez prawodawcę krajowego, ale także akty wydawane przez prawodawcę międzynarodowego i europejskiego; nie tylko akty wydawane przez krajowe organy centralne, ale także akty wydawane przez organy lokalne.

Źródłem prawa konstytucyjnego będzie z kolei takie źródło prawa, które zawiera wszelkie normy zaliczane do tej gałęzi prawa przedmiotowego. Są to nie tylko normy konstytucyjne, ale też normy zawarte w innych aktach normatywnych, o różnej mocy prawnej. Łączy je to, iż przedmiotem ich regulacji jest: po pierwsze, określenie podmiotu władzy suwerennej w państwie; po drugie, status prawny obywatela; po trzecie, zasady ustroju politycznego i społeczno-ekonomicznego państwa; po czwarte, system organów władzy publicznej; po piąte, prawo wyborcze; po szóste, system źródeł prawa; i po siódme, finanse publiczne. Kryterium wyróżnienia źródeł prawa konstytucyjnego jest zatem przedmiot regulacji normy, a nie jej moc prawna.


3. Określ wzajemny stosunek między prawem naturalnym i prawem pozytywnym:

Prawu naturalnemu przysługuje atrybut nadrzędności wobec prawa pozytywnego. Stąd określa się je mianem „prawa ponadpozytywnego”. Problem ten należy jednak postrzegać w dwóch płaszczyznach: aksjologicznej i praktycznej.

W płaszczyźnie aksjologicznej, odnoszącej się do tworzenia prawa, akcentowana jest rola prawa naturalnego w legitymizacji władzy prawodawczej oraz konstytuowaniu demokratycznego ładu państwowego. Wymóg zgodności prawa pozytywnego z pewnymi podstawowymi regułami o ponadczasowym (naturalno-prawnym) charakterze, jest bowiem jednym z koniecznych elementów koncepcji demokratycznego państwa prawa. W konsekwencji normy prawa pozytywnego kolidujące z regułami prawno-naturalnymi, uważane są za wadliwe; prawodawca, który je ustanowił, traci legitymację do sprawowania władzy, a dane państwo postrzegane jest jako niedemokratyczne. W ostateczności prawo natury umożliwia nawet sięgnięcie do prawa do oporu (ius resistendi), pozwalającego ludowi na obalenie władzy, która zapomniała o konieczności szanowania norm iuris naturalis.

Natomiast w płaszczyźnie praktycznej, odnoszącej się do stosowania prawa, punktem wyjścia muszą być zawsze normy prawa pozytywnego, bo tylko je można wyznaczyć i określić w sposób na tyle precyzyjny, by mogły stanowić podstawę stosunków prawnych, zarówno w wymiarze wertykalnym (między władzą a jednostką), jak i horyzontalnym (między jednostkami i podmiotami podobnymi). W tym kontekście na uwagę zasługuje niewątpliwie sformułowana w 1946 r. następująca teza, znana w literaturze pod nazwą „formuły Radbrucha”: „Konflikt między sprawiedliwością i bezpieczeństwem prawnym należało rozwiązać ten sposób, ażeby prawo pozytywne zagwarantowane przez ustawodawstwo i władzę państwową miało pierwszeństwo również i wtedy, gdy treściowo jest niesprawiedliwe i niecelowe, chyba że sprzeczność ustawy pozytywnej ze sprawiedliwością osiąga taki stopień, że ustawa jako >>prawo niesprawiedliwe<< powinna ustąpić sprawiedliwości”.


4. Co stanowi kryterium podziału źródeł prawa na powszechnie obowiązujące
i wewnętrznie wiążące?

Zgodnie z jednolicie przyjmowaną w nauce definicją, akty prawa powszechnie obowiązującego to takie, które w założeniu mogą służyć tworzeniu norm prawnych wiążących wszystkich adresatów prawa, znajdujących się pod władzą RP. Ich podstawową cechą jest zatem regulowanie obowiązków i praw obywateli oraz osób prawnych, jak również ustroju i zakresu działania organów władzy publicznej . Natomiast w przypadku aktów prawa wewnętrznie wiążących, adresatem zawartych w nich norm mogą być wyłącznie podległe organowi wydającemu akt jednostki organizacyjne oraz pracownicy tych jednostek; w przypadku zaś zakładów publicznych – użytkownicy tych zakładów (np. uczniowie, studenci, pacjenci). Chodzi więc o podmioty podporządkowane organowi wydającemu akt organizacyjnie bądź służbowo. A contrario, sytuacja prawna podmiotów pozostających poza władzą organizacyjną lub służbową organu wydającego akt prawa obowiązującego wewnętrznie może być regulowana wyłącznie w drodze aktów prawa powszechnie obowiązującego. Kryterium konstytucyjnego podziału źródeł prawa na akty powszechnie obowiązujące i wewnętrznie wiążące stanowi zatem określenie adresata normy prawnej.


5. Jakim wymaganiom musi odpowiadać każdy akt prawa wewnętrznego?

 a) może być adresowany tylko do jednostek organizacyjnie podległych organowi wydającemu ten akt (art. 93 ust. 1);

b) może obowiązywać tylko jednostki, a nie może działać na zewnątrz, w szczególności nie może być podstawą decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów (art. 93 ust. 2 zd. 2);                                                        

c) może być wydany tylko w ramach ustawy, która musi określać ogólną kompetencję danego organu do wydawania aktów prawa wewnętrznego (jedyny wyjątek tworzą uchwały Rady Ministrów, które mogą być stanowione w ramach konstytucyjnych kompetencji tego organu; art. 93 ust. 2 zd. 1).

 

d) musi być zgodny z powszechnie obowiązującym prawem (art. 93 ust. 3).

 


6. Wyjaśnij różnicę między wskazanymi w tabeli terminami:

„MOC PRAWNA”:

„MOC OBOWIĄZUJĄCA”:

Moc prawna określa wzajemny stosunek między aktami prawnymi (oraz zawartymi w nich normami) i zazwyczaj łączy się ją z siłą derogującą aktu, tzn. możnością zmiany przezeń innych aktów oraz odpornością jego samego na zmianę przez inne akty.

Moc obowiązująca wyraża stosunek aktu prawnego (zawartych w nim norm) do jego adresatów. Moc obowiązująca wszystkich aktów jest taka sama.


7. Wymień podstawowe konsekwencje hierarchizacji systemu źródeł prawa:

a) wymóg zgodności aktów niższego szczebla (rangi) z aktami wyższego szczebla, konsekwencją braku takiej zgodności jest wadliwość aktu niższego, w zasadzie pozwalająca sądom na jego uchylenie lub pominięcie przy orzekaniu; wyjątkowo niezgodność z aktem wyższego szczebla może powodować nieważność (ex tunc) aktu niższego szczebla;

b) wymóg, by uchylenie, zmiana lub zawieszenie aktu danego szczebla mogło dokonać się tylko przez wydanie nowego aktu tego samego szczebla lub - co jest jednak techniką stosowaną rzadziej - aktu wyższego szczebla;

 

c) zakaz normowania pewnych materii przez akty poniżej określonego szczebla, co znajduje wyraz zwłaszcza w koncepcji tak zwanej wyłączności ustawy;


d) zakaz wydawania aktów najniższego szczebla bez uprzednio udzielonego upoważnienia w akcie wyższego szczebla - tego typu akty normatywne nazywamy aktami wykonawczymi (a najlepszym przykładem jest rozporządzenie), w odróżnieniu od aktów samoistnych (np. ustawy), które mogą być wydawane na podstawie ogólnej konstytucyjnej kompetencji danego organu do stanowienia prawa.



8. Wyjaśnij znaczenie terminu „ustawa”:

 

a) akt parlamentu,

 

b) o charakterze normatywnym,

 

c) zajmujący najwyższe miejsce w systemie źródeł prawa krajowego (podporządkowany jednak konstytucji),

 

d) o nieograniczonym zakresie przedmiotowym, przy czym niektóre materie mogą być regulowane tylko w drodze ustawy lub z jej wyraźnego upoważnienia,

 

e) dochodzący do skutku w szczególnej procedurze, która w swych zasadniczych zrębach znajduje unormowanie konstytucyjne.